Een puber die zijn gevoelens aan ChatGPT voorlegt, doet iets heel logisch. Hij zoekt een plek waar hij zijn gedachten kwijt kan zonder dat iemand meekijkt of er iets van vindt. Jouw rol is zorgen dat jij ook zo'n plek blijft.
Hoeveel jongeren praten met AI over gevoelens?
Het Amerikaanse onderzoeksinstituut Pew Research Center vroeg in het najaar van 2025 bijna 1.500 tieners van 13 tot 17 jaar naar hun AI-gebruik. Van hen gebruikt 64 procent AI-chatbots zoals ChatGPT. 12 procent heeft er weleens emotionele steun of advies gezocht en 16 procent voert er gewoon gesprekjes mee. Opvallend: ongeveer de helft van de ouders denkt dat hun tiener AI gebruikt. Er loopt dus een flinke groep jongeren rond van wie de ouders het niet weten.
In Nederland vroeg het EenVandaag Opiniepanel deze zomer, samen met het programma AI Love van HUMAN, ongeveer 1.100 jongeren van 16 tot 34 jaar naar hun ervaringen. De helft van de jonge AI-gebruikers deelt weleens iets persoonlijks met een AI-tool, bijvoorbeeld over mentale gezondheid, daten of vriendschappen. 23 procent vertelt AI soms meer dan de persoon die het dichtst bij ze staat. 7 procent ziet de AI als een soort vriend. Dit onderzoek begint bij 16 jaar. Het laat goed zien welke kant het opgaat bij jongeren die net iets ouder zijn dan jouw puber.
Waarom een puber zo makkelijk met AI praat
Eigenlijk is het heel begrijpelijk. ChatGPT is er altijd, ook om twee uur 's nachts na een ruzie. Hij reageert meteen, zonder zucht, zonder oordeel en zonder “kan het straks?”. Voor een jongere die zich schaamt of nog geen woorden heeft voor wat er speelt, is dat een heel lage drempel. Daar komt bij dat pubers sommige dingen liever eerst ergens anders kwijt willen dan bij hun ouders. Dat hoort bij deze leeftijd.
Het helpt om te weten wat er aan de andere kant zit. Een AI-tool als ChatGPT voorspelt welke woorden goed passen bij wat je kind typt. Het voelt als begrip, en het is rekenwerk. In mijn blog over hoeveel je als ouder over AI moet weten noem ik AI een soort gokmachine. Die gokt heel goed wat jij graag wilt horen. Bij een puber die zich rot voelt, werkt dat precies zo.
Wat onderzoekers zien: kansen en valkuilen
Xiaoran Sun, Yunqi Wang en Brandon McDaniel zetten dit jaar in het vakblad Child Development Perspectives op een rij wat bekend is over tieners en AI-maatjes. Ze zien twee kanten. AI kan een veilige plek zijn om gevoelens onder woorden te brengen en uit te zoeken wie je bent. Dat kan een jongere zelfs helpen om daarna met mensen te praten. De risico’s noemen ze ook: tijd die weggaat bij vrienden en familie, afhankelijk worden en verkeerde verwachtingen van hoe relaties werken.
Thao Ha en collega’s van Arizona State University schreven in The Lancet Child & Adolescent Health iets vergelijkbaars. Tieners leren in deze jaren hoe relaties werken, met vallen en opstaan. Een AI die altijd begrip toont en je altijd gelijk geeft, slaat dat oefenen over. Een echte vriendin heeft soms een slechte dag, een eigen mening of zegt iets wat je liever niet hoort. Daar leer je van.
Onderzoekers van Drexel University lazen ruim 300 berichten van tieners die schreven dat ze te afhankelijk waren geworden van AI-personages op Character.AI. Een kwart was begonnen omdat ze steun zochten bij stress, eenzaamheid of somberheid. Sommigen merkten dat het ten koste ging van hun slaap, hun schoolwerk en hun vriendschappen.
Alle onderzoekers zeggen erbij dat er nog veel onbekend is. Er is weinig onderzoek dat jongeren jarenlang volgt. Het is dus een onderwerp om rustig in de gaten te houden.
Ook in Europa wordt hierover nagedacht. In het voorstel voor de EU KIDS Act staat dat AI-apps voor jongeren onder de 18 geen menselijke relatie mogen nadoen op een manier die afhankelijk maakt. Wat dat voorstel nog meer betekent, lees je in deze blog.
Zo blijf je in gesprek met je puber
Je hoeft geen expert te zijn om hier iets mee te doen. Vijf dingen die vandaag al werken:
- Reageer nieuwsgierig. Vertelt je kind dat het iets aan ChatGPT heeft gevraagd, vraag dan wat het vroeg en wat eruit kwam. “Had je er wat aan?” is genoeg. Een puber die schrik of een preek ziet, houdt het de volgende keer voor zich.
- Praat erover zoals het werkt. Grote kans dat je kind hier zelf al over heeft nagedacht. Vraag wat hij ervan vindt dat ChatGPT bijna altijd aardig is en je gelijk geeft. Je kunt zelf toevoegen: “Hij kent jou niet zoals ik je ken, en hij merkt morgen niet hoe het met je gaat.”
- Probeer het zelf. Leg eens een eigen situatie voor aan ChatGPT of Gemini, bijvoorbeeld een meningsverschil met een collega. Tel hoe vaak je gelijk krijgt. Zo snap je beter wat je kind ervaart, en je hebt meteen een eigen voorbeeld voor aan tafel.
- Spreek af wat bij AI hoort en wat bij een mens. AI mag helpen om gedachten te ordenen, een lastig appje voor te bereiden of te sparren over wat je tegen iemand zegt. Echt verdriet, pesten of het gevoel dat het niet meer gaat, bespreek je met een mens. Laat je kind zelf drie mensen noemen bij wie het terechtkan. Jij kunt er een van zijn, net als een oom of tante, de mentor op school of de ouder van een vriend.
- Let op signalen. Slaapt je kind slechter, trekt het zich terug of gaan de gesprekken met AI boven afspraken met vrienden? Dan is het tijd voor een rustig gesprek, en eventueel voor hulp van de huisarts of de mentor.
Vertel er ook bij dat wat je in een AI-tool typt, vaak wordt bewaard. Persoonlijke dingen over jezelf of over vrienden kun je dus beter niet delen. In deze blog lees je meer over privacy en AI.
Je puber mag best met AI praten. Wat telt, is dat jij een van de mensen blijft bij wie het daarna terechtkan.
Probeer het vanavond
Vraag aan tafel of iemand weleens iets persoonlijks aan ChatGPT heeft gevraagd. Begin met je eigen voorbeeld, dan voelt het voor je kind veilig om ook iets te vertellen. Luister vooral. Dat ene gesprek zegt je puber meer dan welke regel ook: met mij kun je hierover praten.
Wil je jullie afspraken over AI op papier zetten? Vraag hieronder De AI gezinsafspraken aan. Wil je AI zelf beter begrijpen, zodat je dit gesprek met vertrouwen voert? Dan is de cursus AI voor ouders en kids er voor jou. Liever eerst samen met andere ouders ontdekken? Kijk dan bij de workshop.
De AI gezinsafspraken
Een voorbeeld van de afspraken die wij thuis maakten over AI. Gebruik ze als basis of als startpunt voor jullie eigen versie. Vul je gegevens in en je krijgt het document meteen in je mail.
Bronnen en stand van zaken. Deze blog is geschreven op 29 oktober 2026. Gebruikt: Pew Research Center, How Teens Use and View AI (februari 2026), EenVandaag Opiniepanel en AI Love van HUMAN (juli 2026), Sun, Wang en McDaniel in Child Development Perspectives (2026, doi 10.1093/cdpers/aadaf009), Arizona State University over het artikel van Ha en collega’s in The Lancet Child & Adolescent Health (juni 2026) en Drexel University over het onderzoek van Namvarpour en collega’s op de CHI-conferentie (april 2026, doi 10.1145/3772318.3790597). Deze blog is bedoeld als uitleg voor ouders en is geen medisch advies. Maak je je zorgen om je kind, praat dan met de huisarts.