AI is heel goed in gokken, en daardoor lijkt het soms slimmer dan het is. De antwoorden komen in vloeiende mensentaal en klinken overtuigend. Toch is AI geen mens en zijn er dingen die het echt niet begrijpt. Daarom wil je niet zomaar alles aannemen.
Dit blog geeft je een overzicht van de dingen waar je op let als je AI gebruikt. Het is geschreven voor jou als ouder of verzorger, zodat je eerst zelf weet hoe het zit. De onderwerpen kun je daarna op je eigen tempo met je kind bespreken of samen uitproberen. Jij kent je kind het best.
Antwoorden kloppen niet altijd
AI kan een antwoord geven dat overtuigend klinkt en toch niet waar is. Dat heet hallucineren. Gaat het ergens echt om, vraag dan om bronnen, open de link zelf en kijk of die bron echt bestaat. Samen beoordelen of iets een echte bron of een verzinsel is, is een vaardigheid die je kind zijn hele leven gebruikt. Hoe je een AI-antwoord controleert, lees je in dit blog.
Privacy
Veel AI-tools zijn van Amerikaanse of Chinese bedrijven. Naast de Europese regels gelden voor hen ook de wetten van hun eigen land. Zet er daarom nooit persoonlijke informatie in, zoals je achternaam, adres, telefoonnummer of de naam van je school, werk of club.
Een fijne huisregel is om alleen dingen aan AI te vertellen die je ook met een echt mens zou delen.
Energieverbruik
Elke AI-vraag kost energie, want AI draait op grote computers die veel stroom vragen. Het verbruik is fors en we mogen het serieus nemen. Een van de grootste klachten van Gen Z is dat hun ouders AI voor van alles inzetten zonder aan het milieu te denken.
Wil je bewuster zoeken, dan kun je een andere zoekmachine kiezen. DuckDuckGo is privacygericht. Ecosia gebruikt de opbrengsten voor klimaatprojecten. En Startpage toont gewone zoekresultaten zonder AI-blok.
Plaatjes en eigendom
Op wat je met AI maakt heb je zelf geen rechten, en jij bent verantwoordelijk om te checken of iets niet te veel op het werk van iemand anders lijkt. Inspiratie mag, zolang het duidelijk genoeg verschilt. Hoe je een goed AI-plaatje maakt, lees je hier.
Portretrecht
Zodra je een foto uploadt, gaat die vaak naar servers buiten Europa. Staat er iemand anders op de foto, dan heb je toestemming nodig voordat je hem in AI gebruikt, en bij iemand onder de zestien ook toestemming van de ouders. Waarom wij geen foto's van onze kinderen in AI stoppen, lees je hier.
Hoe anderen AI misbruiken
AI kan ook verkeerd ingezet worden. Denk aan nepmails die er heel echt uitzien en vragen om je gegevens. Een handige truc: plak zo'n mail in ChatGPT of Gemini en vraag of het spam is. Ook kan iemand AI gebruiken om zich online voor te doen als een kind. Stuk voor stuk goede redenen om te blijven controleren wat je als antwoord krijgt.
Stemmen die worden nagemaakt (voice cloning)
AI kan een stem zo goed namaken dat je het verschil bijna niet hoort. Een paar afspraken geven houvast: bij een dringend verzoek eerst ophangen en zelf terugbellen op een bekend nummer, samen een geheim codewoord afspreken, en nooit gegevens of wachtwoorden via de telefoon doorgeven.
Je kind mag bij twijfel altijd ophangen en het meteen aan jou vertellen. Dat is geen zwakte, dat is slim.
Nep plaatjes en filmpjes gemaakt met AI
AI maakt beelden die er steeds echter uitzien. Er zijn checktools die helpen, zoals Hive Moderation en Deepware, en je kunt het ook aan ChatGPT, Claude of Gemini vragen of een beeld door AI gemaakt is. Geen enkele tool is waterdicht, dus het allerbelangrijkste blijft zelf nadenken: waar komt dit vandaan, wie heeft het gemaakt, en wat doet het met mij?
Transparant AI gebruiken
De Europese AI Act vraagt dat je transparant bent: laat weten wanneer je AI hebt gebruikt. Je zet er gewoon een zinnetje bij, of een klein watermerk met iets als "gemaakt in co-creatie met AI". Een mooie gewoonte om je kind van jongs af aan mee te geven.
En nu?
Dit is een hele lijst, en je hoeft het niet in één keer onder de knie te hebben. Het doel is dat je weet waar het over gaat, zodat je het gesprek met je kind kunt voeren. Hier vind je vijf manieren om samen met je kind AI te ontdekken.