Misschien las je ergens dat de AI Act een uitzondering kent voor persoonlijk gebruik. Kinderen die met AI hun huiswerk maken of een tekening laten maken, en jij die AI gebruikt om een recept te bedenken of je boodschappen te plannen: dat valt allemaal onder persoonlijk gebruik. Worden kinderen en volwassenen dan wel beschermd bij AI-gebruik? Gelukkig juist wel.
Geen verplichtingen voor je kind, wel rechten binnen de AI Act
De uitzondering voor persoonlijk gebruik zegt alleen dat jouw kind (en jij als ouder) zelf niets hoeft. Geen registraties, geen risicoclassificaties, geen meldplichten. Logisch ook, want die verplichtingen zijn geschreven voor bedrijven die AI-systemen bouwen en aanbieden, en voor organisaties die AI beroepsmatig inzetten. Denk aan de school van je kind, een ziekenhuis of een werkgever. In de wet heten zij aanbieders en gebruiksverantwoordelijken. Alleen puur persoonlijk gebruik, thuis en zonder beroepsmatig doel, valt erbuiten.
Vergelijk het met speelgoed. De regels voor speelgoedveiligheid gelden voor de fabrikant. Jouw kind dat met de blokkendoos speelt, hoeft geen CE-keurmerk aan te vragen. Toch is dat kind beschermd, juist doordat de fabrikant zich aan de regels moet houden.
Zo werkt het bij AI ook. De bescherming zit aan de andere kant van de relatie, bij de partijen die de wet wél bindt.
De AI Act noemt kinderen opvallend vaak
Wie de wet leest, ziet dat kinderen er juist expliciet in staan. Een paar voorbeelden.
Het uitbuiten van kwetsbaarheden vanwege leeftijd staat letterlijk bij de verboden praktijken. Een AI-systeem dat inspeelt op het feit dat een kind nog beïnvloedbaar is, om zo het gedrag van dat kind te sturen, is simpelweg verboden.
Emotieherkenning in het onderwijs is verboden. AI die in de klas probeert af te lezen of een leerling verveeld, boos of verdrietig is, mag in Europa dus gewoon weg blijven.
Nudify-apps zijn via de recente aanvulling op de wet verboden. Dat is een regel die vrijwel volledig draait om de bescherming van kinderen en jongeren.
AI die beslist over toelating of beoordeling van leerlingen valt in de zwaarste categorie: hoog risico. Juist beslissingen óver kinderen krijgen dus het strengste regime, met eisen aan transparantie, menselijk toezicht en kwaliteit.
Er staat nog een tweede ring omheen
De AI Act staat bovendien naast de AVG en overige wetgeving die onze kinderen beschermt. De AVG geeft kinderen extra bescherming bij hun persoonsgegevens en in Nederland ligt de toestemmingsgrens bij zestien jaar. Wat dat betekent als je een foto in AI wilt stoppen, lees je hier. Voor die tijd beslis jij als ouder mee. De DSA, de Europese wet voor online platforms, verbiedt gerichte advertenties aan minderjarigen en verplicht platforms om minderjarigen actief te beschermen.
Het beeld dat kinderen er wettelijk onbeschermd bij staan, klopt dus niet. Er staan meerdere ringen van bescherming om je kind heen.
Waar geen enkele wet komt
Toch zijn er wel momenten waarop extra bescherming nodig is die geen wetgeving kan regelen.
Al die bescherming werkt via systemen, bedrijven en organisaties. Maar geen enkele wet zit ernaast als jouw kind zijn of haar huiswerk aan het maken is, of praat met een AI over dingen die voor hen belangrijk zijn.
Wetgeving regelt de aanbodkant. Wat een kind vervolgens met AI doet, hoe het de antwoorden weegt, of het doorheeft wat het tegenover zich heeft: daar komt geen verordening.
Dat stuk beschermen en begeleiden alleen de volwassenen om het kind heen. Jij dus.
De wet dekt de systemen, jij dekt je kind
Jij hebt als ouder alles in huis om het hier met je kind over te hebben. Je weet hoe kritisch denken werkt, hoe je doorvraagt en inschat of iets klopt. Dat doe je elke dag. Jij hoeft waarschijnlijk alleen nog te leren hoe je dat met AI doet. Je kind gaat waarschijnlijk super handig met AI om en het doorvragen, beoordelen en verwerken is iets wat het nog moet leren.
Zorg daarom dat je zelf voldoende weet over AI. Over hoe het werkt, waar je op moet letten, maar ook wat voor toffe dingen je ermee kunt en hoe je het inzet om jezelf en je leren te versterken.
Maak samen afspraken over AI-gebruik thuis en op school. Wat doe je wel met AI, wat doe je liever zelf en wanneer check je iets bij een volwassene? Afspraken die jullie samen maken, werken vele malen beter dan regels die van bovenaf komen.
De AI Act beschermt je kind aan de systeemkant en dat doet de wet beter dan veel mensen denken. Het stuk daarnaast, het echte begeleiden, dat is van jou. Die twee samen maken de bescherming pas rond.
Wil je daar een concreet startpunt voor? Vraag hieronder De AI gezinsafspraken aan en ga vanavond nog het gesprek aan.
De AI gezinsafspraken
Een voorbeeld van de afspraken die wij thuis maakten over AI. Gebruik ze als basis of als startpunt voor jullie eigen versie. Vul je gegevens in en je krijgt het document meteen in je mail.